Dane kodowane są w postaci tzw. „pitów” i „landów”, czyli powierzchni ścieżki o różnym stopniu rozproszenia światła. Odtwarzacz „tłumaczy” każdy z tych obszarów na bit o wartości 0, natomiast każdą napotkaną ich granicę na wartość 1 (por. rys. poniżej).

Przykład interpretacji zawartości informacyjnej fragmentu ścieżki płyty kompaktowej (widok wzdłuż ścieżki). Gdy wiązka napotka powierzchnię odbijającą lub absorbującą energię świetlną, odtwarzacz zinterpretuje dane miejsce jako stan 0. Jeśli wiązka trafi na granicę obszarów, odczytany zostanie stan 1. Sekwencja tak zapisanych (i odczytanych) danych daje w wyniku informacje zapisane jako plik (tekstowy, graficzny itp.)

Taki system zapisu nie pozwala jednak na zapisanie długich ciągów następujących po sobie znaków (a przede wszystkim następujących po sobie kolejno jedynek), które mogą znajdować się wśród danych. Dlatego też zapis na płytach CD został znormalizowany jako tzw. EFM (eight-to-fourteen-modulation), który pozwala na zakodowanie dowolnego 8-bitowego „słowa” (bajtu) w postaci 14 następujących po sobie bitów. Każdy ciąg 14-bitowy uzupełniony jest 3 dodatkowymi bitami korekcyjnymi. W sumie więc podstawową jednostką zapisu danych (8-bitowych) na płytach CD jest słowo 17-bitowe. Dzięki temu zawile wyglądającemu systemowi można zakodować nawet ciągi zero-jedynkowe, teoretycznie niemożliwe do zapisania na płycie CD.

Budowa płyt CD (niezapisywalnych) jest stosunkowo najprostsza. Warstwa refleksyjna jest stałym (niemodyfikowalnym przez użytkownika) nośnikiem zapisu. Informacje zapisywane są poprzez wytłoczenie powierzchni warstwy, dzięki czemu na ścieżce powstają obszary „pitów” i „landów”. Te z kolei odczytywane są za pomocą wiązki lasera.

Płyty zapisywalne CD-R różnią się od zwykłych płyt CD obecnością warstwy barwnikowej (zapisywalnej) – por. rys. poniżej.

Schemat ukazujący budowę fizyczną płyty CD-R oraz mechanizm odczytu.

Nowa płyta CD-R zawiera w swojej strukturze wyłącznie wstępnie wytłoczone ścieżki o jednorodnej powierzchni. Podczas zapisu światło lasera (o mocy wyższej niż podczas odczytu) powoduje lokalne rozgrzanie warstwy zapisywalnej i jej deformację. Tak zmodyfikowany obszar ścieżki odpowiada „pitowi” na zwykłej płycie CD.

Płyty CD-RW

Budowa płyt CD-RW jest najbardziej skomplikowana. Warstwa zapisywalna umieszczona jest pomiędzy dwiema warstwami dielektrycznymi. Warstwa zapisywalna wykonana jest ze specjalnego materiału (najczęściej stopu metali) o bardzo dużej różnicy między temperaturą topnienia a krystalizacji. Nowa płyta CD-RW posiada wstępnie wytłoczone ścieżki, a warstwa zapisywalna ma strukturę krystaliczną. Zapis danych realizowany jest przez krótkie impulsy laserowe o mocy pozwalającej na lokalne rozgrzanie nośnika do temperatury wyższej od temperatury topnienia. Schładzanie tej niewielkiej powierzchni warstwy jest tak szybkie, że nie następuje jej krystalizacja – w tym miejscu warstwa pozostaje amorficzna, co odpowiada „pitowi” – por. rys. poniżej. Obszary ścieżki nie poddane działaniu wiązki laserowej to „landy”.

Kasowanie płyty CD-RW polega na rozgrzaniu warstwy zapisywalnej do temperatury pozwalającej na jej krystalizację i stosunkowo powolnym schładzaniu, w wyniku czego następuje powrót warstwy do stanu „czystego” (krystalicznego) – por. rys. powyżej – i utrata zapisanych danych.

Przejdź do artykułu (Nie) Bezpieczne fotoarchiwum

Przejdź do artykułu "Błękitny czy twardy DVD"

Artykuł opublikowano w FotoKurierze 08/2008 na str. 64