Cztery pory Gierka. Polska 1970–1980 w zdjęciach z Agencji FORUM

Autor wystawy: Zbiorowa
Do kiedy: 03.10.2010
Miejsce prezentacji: Dom Spotkań z Historią (DSH)

Ulica: Karowa 20 ,
Miasto: 00-324 Warszawa,
Telefon: 22/255 05 00,
strona www: www.dsh.waw.pl
e-mail: dsh@dsh.waw.pl

Okres od wydarzeń grudniowych (1970), które utorowały Edwardowi Gierkowi drogę do władzy, do podpisania porozumień sierpniowych (1980), po których Gierka na stanowisku I Sekretarza KC PZPR zastąpił Stanisław Kania, jest przedstawiony przez pryzmat pór roku. W fotografiach odbija się obraz państwa funkcjonującego w dużej mierze w rytmie przez nie wyznaczonym; do nich dopasowano partyjno-państwową obrzędowość, a zależność gospodarki, komunikacji, rolnictwa i zaopatrzenia od pogody sprawiała, że pory roku stały się w dowcipach się czterema głównymi wrogami socjalizmu (nie na darmo we wszystkich krajach komunistycznych krążyły wariacje żartu „nie potrzeba Bundaswehry, nam wystarczy minus cztery”).

Zestawienie zatrzymanych w migawkach państwowych świąt, festiwali, wyborów do sejmu, zjazdów partii, uwidacznia postępującą rytualizację partyjnych obrzędów i kostnienie systemu. Nowoczesność Polski lat 70. wyłaniająca się z fotografii okazuje się fasadą; obrazy modernizacji kraju i kolejnych inwestycji (m.in. budowa Trasy Siekierkowskiej, Dworca Centralnego, Huty Katowice) sąsiadują z widokiem pieszego pokonującego zaśnieżone chodniki w centrum stolicy na nartach czy pękającymi w szwach pociągami; fiaty 126p i traktory z krowami pasącymi się na trawnikach przed nowo wybudowanymi blokami z wielkiej płyty; pierwsze ciężarówki z coca-colą z domowymi bimbrowniami. Widać też jak głęboko państwo realnego socjalizmu było osadzone na tradycyjnym fundamencie kulturowym i religijnym; tłumy w pochodach pierwszomajowych przeplatają się z tłumami w procesjach Bożego Ciała, a propagandowe afisze z wiejskimi kapliczkami. Jeśli przez chwilę, przysłonięta przez obrazy codzienności, twarz socjalizmu wydaje się bardziej ludzka, to m.in. zdjęcia radomskiego czerwca odsłaniają drapieżny charakter systemu.

Wystawę dopełnia część portretowa z fotografiami artystów i twórców, którzy odcisnęli piętno na kształcie tamtej dekady oraz wybór tekstów z ówczesnych dokumentów i prasy (m.in. Trybuny Ludu, Przekroju, Kobiety i Życia).

Autorzy zdjęć: Krzysztof Barański, Jacek Barcz, Andrzej Baturo, Sławek Biegański, Maciej Billewicz, Romuald Broniarek, Marek Czasnojć, Janusz Fila, Lucjan Fogiel, Adam Hayder, Aleksander Jałosiński, Roman Kotowicz, Witold Kuliński, Michał Kułakowski, Bogdan Łopieński, Andrzej Marczak, Jerzy Michalski, Jacek Mirosław, Jan Morek, Wojciech Móżdzyński, Hanna Musiałówna, Chris Niedenthal, Maciej Osiecki, Krzysztof Pawela, Jerzy Płoński, Jan Rozmarynowski, Mirosław Stankiewicz, Krzysztof Wójcik.
Zdjęcia pochodzą z archiwum Agencji Forum.

Wernisaż: 29.07, godz. 18.00