fot. Dariusz Dura
Lądowanie orła: obiektyw nieruchomy, automatyczne wielopunktowe śledzenie ostrości i najkrótsza ogniskowa.

Po pierwsze – jest przynęta – są zdjęcia. Nawet, jeżeli przy niej nie siądą bieliki, mamy szansę na inne modele (lisy, jenoty, myszołowy, żurawie, czaple, itp.) Fotografując ze stacjonarnej czatowni, przyjmijmy generalne założenie, że ruch naszego teleobiektywu, zawsze zostanie dostrzeżony i kończy definitywnie zdjęcia w tym dniu. Prawie stuprocentową pewność natomiast mamy, że orły siądą na okolicznych drzewach i będą obserwować okolicę wyłożenia zanęty. Tu rozwiązują sprawę dwa teleobiektywy (przekładanie ich do innego okienka w ogóle nie wchodzi w grę – ruch trwale wystraszy orły). Są wycelowane w dwóch różnych kierunkach: jeden w kierunku koron drzew, gdzie siadają statystycznie najczęściej nasi modele, drugi wycelowany jest w kierunku wyłożonego pokarmu. Dlaczego w kierunku? Bo bieliki nigdy nie siadają przy przynęcie, tylko w jej okolicy. Przez kilkadziesiąt sekund z ziemi obserwują czujnie otoczenie i dopiero, gdy stwierdzą, że jest bezpiecznie, podbiegają lub podfruwają do przynęty. Tu kolejna istotna uwaga. Aby zdjęcia nie były monotonne, najbardziej interesują nas ujęcia dynamiczne, czyli doloty i odloty. Nie chcąc poruszać obiektywem, przy siadaniu ptaków mam włączony w aparacie tryb śledzenia ostrości z automatycznym wyborem pola AF.

fot. Dariusz Dura
Start drapieżnego ptaka: najdłuższa ogniskowa obiektywu, punktowy pomiar ostrości, śledzący autofocus i prowadzenie obiektywu za ptakiem.

Dysponując teleobiektywem zmiennoogniskowym (200-400 mm) nastawiam wtedy najmniejszą ogniskową. Gdy bielik szykuje się do odlotu, przy najdłuższej ogniskowej obiektywu, przełączam automatyczne śledzenie ostrości na pojedynczy AF i ręcznie prowadzę obiektyw za odlatującym modelem. Automatyka aparatu w moim Nikonie D300s jest znacznie szybsza od mojego refleksu, więc większość ujęć jest ostra. Kilkuletnia obserwacja zachowania orłów nauczyła mnie, że bieliki w locie reagują słabiej na ruch obiektywu dwie sekundy przed lądowaniem (są skupione na ocenie lądowiska), gdy atakują ofiarę lub gdy w okolicy miejsca lądowania znajduje się kilka ruchomych, nie zagrażających im obiektów (np. kruki, lis, czapla, żurawie). Tak też jest w momencie uchwycenia i niesienia zdobyczy. Ponieważ przy fotografowaniu ptaków w koronach drzew korzystam z korpusu Nikona 1 V1 (z adapterem do pełnoklatkowych obiektywów) pojawił się problem ze stabilnym połączeniem tego body z potężnym teleobiektywem o znacznie wyższej stopce. Szperając po internecie, trafiłem na przystawkę firmy Velbon SPT-1, która stabilnie łączy w sztywną konstrukcję duży teleobiektyw i nieproporcjonlnie mały korpus Nikona 1 V1.

Całość zamontowana w stopce statywowej umożliwia stabilne wykonywanie zdjęcia nawet przy ekstremalnych długościach ogniskowej (powyżej 150 mm!).

Przynęta

Nie tylko ryby i mięso nadają się do zwabiania orłów. W miesiącach letnich (od kwietnia do czerwca) samica bielika dużo uwagi poświęca konserwacji i naprawie gniazda z młodymi. Wymieniając wyściółkę co kilka dni, chętnie siada w miejscach, gdzie można zdobyć pęki suchej, długiej trawy. Jeżeli jej w tym pomożemy, mamy murowany efekt. Ja kupuję gotowe, paczkowane siano dla świnek morskich i chomików. Na wygolonym przedpolu mojej czatowni wręcz prosi się, by je zabrać.
Orlica też często wyłamuje dziobem długie gałązki świerkowe, które wplata w brzegi gniazda, tworząc wyraźne barierki, zapobiegające wypadnięciu jaj. Po wykluciu się piskląt, młode namiętnie je rozmontowują, ucząc się posługiwania dziobem i szponami. Gniazdo więc co kilka dni musi być naprawiane.

fot. Dariusz Dura
Po udanych łowach w promieniach zachodzącego słońca bieliki śpiewają pieśń miłosną...

Przy wykładaniu mięsa i ryb pojawia się problem zjadania przynęty (zanim przylecą orły) przez inne zwierzęta (kruki, myszołowy i lisy). Wykładając w jednym miejscu 5 kg ryb o godzinie 3 rano – mogą one nie doczekać do godz. 10, gdy przylatują orły, bo kruki i lisy zaczynają żerowanie już od 5 rano.
Rozwiązanie podpowiedział mi znajomy leśniczy. Po prostu posiadaną zanętę dzielimy na dwie części. Jedną wykładamy, a druga jest obok niej schowana w 10 cm zagłębieniu nad którym jest położona płaska kuweta wypełniona ziemią, mchem i trawą w kolorze otoczenia. Do kuwety jest przywiązana gruba żyłka, umożliwiająca odciągnięcie jej i odsłonięcie przynęty dopiero wtedy, gdy przylecą orły. Oczywiście odsłanianie przynęty musi być bardzo powolne, by drapieżniki nie wyczuły podstępu.
Nieźle się nie raz ubawiłem, widząc konsternację kruków, które w dotychczas pustym miejscu odkrywają nowe źródło pokarmu – a myślały, że zeżarły wcześniej już wszystko…

fot. Dariusz Dura
Równoległy lot do czoła obiektywu pozwala na wyeksponowanie dynamiki a podkreśla to jeszcze mała głębia ostrości.